انسان مخلوقی به معنای واقعی کلمه، عجیب و غریب است. آتش را کشف کرده، شهرها را بنا نهاده، شعرهایی عالی سروده، تفسیرهایی از جهان به دست داده، تصاویر ذهنی اساطیری آفریده و کارهای بسیار مهم دیگری انجام داده است، اما در عین حال، از جنگ با همنوعانش، از تن دادن به اشتباه، از تخریب محیط زیست خویش و خطاهای دیگر دست نکشیده است. فضیلت عقلانی بلندپایه و بلاهت فرومایه، هر دو کم و بیش به یک میزان وجود دارد. بنابراین، هنگامی که درباره حماقت سخن می گوییم، به تعبیری، به این مخلوق نیمه نابغه_نیمه ابله ادای احترام می کنیم. اگر بناست که کتاب بازتاب دقیق آرزوها، شورها و استعدادهای انسانی باشد که در طلبِ بودنی بهتر و بیشتر است، در این صورت باید به ضرورت، ترجمان حیثیت و افتخار بیش از حد او از یک سو، و حقارت او از سوی دیگر نیز باشد. پس این انتظار را هم نباید داشته باشیم که از کتاب های ناراست و نادرست و حتی از دیدگاه بری از خطای خود، که یکسر احمقانه است، رهایی یابیم. این کتاب ها، همچون سایه ای وفادار، تا پایان روزگار تعقیبمان خواهند کرد و بی آنکه دروغ بگویند درباره آنچه بوده ایم، و از این هم بیشتر، درباره آنچه هستیم با ما سخن خواهد گفت، یعنی درباره جویندگانی که پرشور و پیگیرند اما در واقع بی دغدغه و بی ملاحظه اند. انسان جایز الخطاست، اما این را تنها باید درباره کسانی گفت که جستجو میکنند و دچار اشتباه می شوند. در برابر هر معادله حل شده، هر فرضیه به اثبات رسیده، هر کوشش تغییر شکل یافته، و هر دیدگاه به توافق رسیده، تعداد راه هایی که به هیچ جا منتهی نشده، به چه اندازه است.

 

"از کتاب رهایی نداریم/ امبرتو اکو_ژان کلود کریر (به سعی ژان فیلیپ دوتوناک)/ ترجمه مهستی بحرینی/ انتشارات نیلوفر/ چاپ اول ۱۳۹۳/ ص۱۳"